Welke voet?

Informatie verzamelen. In het Milton-model heet dit onderdeel ‘informatie weglaten’ en het is voor hypnotische doeleinden het nuttigste van de drie patronen (Informatie verzamelen, Overtreding van de Semantische vormvoorwaarden en Beperken van het model van de spreker). Het bestaat uit de vier volgende subcategorieën:

1. Nominalisaties

De Nominalisaties heb ik al apart beschreven.

2. Ongespecificeerde werkwoorden

Geen enkel werkwoord is volledig gespecificeerd, maar het ene is wel specifieker dan het andere. Als een hypnotiseur betrekkelijk vage, voor meer interpretaties vatbare werkwoorden gebruikt, is de luisteraar ook nu weer gedwongen zelf de betekenis in te vullen om de zin te begrijpen. Woorden als doen, maken, oplossen, bewegen, veranderen, afvragen, denken, geloven, weten, ervaren, begrijpen, herinneren, beseffen enz. zijn relatief ongespecificeerd.

De zin “Ik denk dat dit waar is” is minder gespecificeerd dan “Ik heb het gevoel dat dit waar is”. In de laatste zin worden we namelijk geïnformeerd over de manier waarop de persoon denkt. Als ik zeg: “Ik wil dat je leert”, gebruik ik een zeer ongespecificeerd werkwoord, omdat ik niet vertel hoe ik wil dat je leert of wat ik precies wil dat je leert.

3. Ongespecificeerde referentie

Dit betekent dat het naamwoord niet wordt gespecificeerd.

• “Mensen kunnen zich ontspannen”. (Welke mensen?)
  
• “Dit is gemakkelijk te leren.” (Wat is dit?)
  
• “Je kunt een bepaald gevoel opmerken”. (Bepaald?)
  

Dit soort uitspraken biedt de luisteraar de ruimte om de zin op zichzelf te betrekken (mensen = ik, dit = wat ik wil leren en bepaald = ik weet wat ik voel) en zo te begrijpen.

4. Deletie (weglating)

Deze categorie verwijst naar zinnen waarin een belangrijke (naam)woordgroep geheel ontbreekt.
Bijvoorbeeld: “Ik weet dat je nieuwsgierig bent.”
Het onderwerp van deze zin ontbreekt geheel. De luisteraar weet niet waarnaar hij nieuwsgierig wordt geacht te zijn. Ook hier kan hij/zij de gaten opvullen met iets wat in zijn/haar ervaring belangrijk is – ongeacht wat dat is.

Op de pagina Miltonmodel zie je een overzichtelijke samenvatting van de Meta Model patronen en welke ik al gepubliceerd heb. Als ze allemaal klaar zijn zal ik er weer een dowload van maken zodat je alles overzichtelijk in één document hebt. Met dit stukje is het onderdeel: Informatie weglaten compleet.

In elk geval is dit een schoolvoorbeeld van een Fonetische dubbelzinningheid uit het NLP Milton Model.

Bij oordelen waarin de persoon die het oordeel geeft in de zin ontbreekt, spreken we van een loos onderwerp. Dit soort uitspraken kan effectief zijn om vooronderstellingen te uiten, zoals in de onderstaande voorbeelden:

“Het is goed dat je je zo gemakkelijk ontspant.”

“Het is niet belangrijk dat je helemaal in je stoel wegzakt.”

Als je dit soort zinnen uit het NLP Milton Model gebruikt hoeft de luisteraar, die in hypnose wil, zich niet af te vragen of Jan of Piet gelijk heeft. Het is gewoon zo. Daardoor kan hij/zij makkelijker ontspannen.

Toepassing van dit ‘Milton Model’ is een voorwaarde voor effectieve hypnotische communicatie, en in alle voorbeelden van inductie die in het boek voorkomen zijn deze taalpatronen gebruikt. Alleen al door het lezen van de talrijke voorbeelden van inductie (trance, methode om ontspanning te bereiken) op NLP mij kan je onbewust beginnen je de hypnotische taalpatronen eigen te maken. In deze serie artikelen worden de patronen explicieter gemaakt, zodat je kunt oefenen met één patroon tegelijk om ze uiteindelijk systematisch in je gedrag te integreren.

Dat hoeft niet perse als hypnotiseur te zijn. Als je tegen je kinderen zegt: “Wil je je tanden poetsen vóór- of nádat je gaat douchen?” gebruik je al een combinatie van verschillende Milton taalpatronen.

Omgekeerde Meta Model patronen

Het Milton Model wordt vaak het omgekeerde van het Meta Model genoemd. Het Meta Model, dat uitvoerig wordt beschreven in ‘The Structure of Magic, Vol. I’ van Bandler en Grinder, is een verzameling taalpatronen die kunnen worden gebruikt om ervaringen specifieker te beschrijven. Het MiltonModel daarentegen biedt de gebruiker manieren om ‘effectief vaag’ te zijn. Een communicator die ‘effectief vaag’ is, kan uitspraken doen die concreet klinken maar die toch algemeen genoeg zijn om een adequate afstemming op de ervaring van de luisteraar mogelijk te maken, wat die ervaring ook is.

Het Meta Model biedt manieren om specifieke informatie die in een zin wordt weggelaten, boven water te krijgen; het Milton Model biedt manieren om zinnen te maken waaruit bijna alle specifieke informatie is weggelaten. Dit zet de luisteraar aan om de open plekken in te vullen vanuit zijn of haar unieke innerlijke ervaring.

RaVisie heeft (met toestemming) de beschrijvingen van het Milton Model vertaald uit het boek: “The Structure of Magic, Vol. I”. Ze komen allemaal hier te staan, zo hier en daar toegelicht met eigen ervaring. Ervaring als NLP* en ervaring als NLP Trainer, opgeleid door Richard Bandler.

Ondertussen heb ik al een paar Milton - en een paar Meta Model taalpatronen beschreven en hier op de site gezet. In de menubalk kan je de overzichten zien. De gelinkte stukken zijn klaar. Misschien had ik eerder deze inleiding moeten schrijven. Ach, verwarring is één van de beste hypnose technieken . Als alle stukken klaar zijn zal ik ze ook beschikbaaar maken als download.

Citaten kunnen worden gebruikt om een boodschap over te brengen zonder er de verantwoordelijkheid voor te nemen. Omdat je blijkbaar iets herhaalt wat een ander op een ander moment heeft gezegd, zal de ander vaak op de boodschap reageren zonder zich bewust te zijn waarop hij precies reageert of wie verantwoordelijk is voor de boodschap.
Zo kun je iemand de anekdote vertellen over een cliënt van Milton Erickson die graag alles wilde leren over hypnose. Hij luisterde naar wat Erickson over hypnose vertelde en dacht dat hij het begreep. Toen keek Erickson hem aan en zei nadrukkelijk:

“Je kent iets pas echt als je elk onderdeel grondig hebt geoefend.”

Citaten van beroemde mensen (quotes) werken vaak heel goed. Als een beroemd iemand iets gezegd heeft dan moet het wel waar zijn toch?

Op zoek naar een bepaald citaat van Einstein kwam ik een leuke site tegen. Het citaat heb ik nog niet gevonden maar wel een andere (vrij vertaald):

“Er zijn maar twee manieren om je leven te leven. Een is alsof niets een wonder is. De andere manier is alsof alles een wonder is.” A. Einstein

“There are only two ways to live your life. One is as though nothing is a miracle. The other is as though everything is a miracle.” A. Einstein

Citaten zijn eigenlijk overtuigingen, vaak die je van andere mensen hebt geërfd. Metaforen zijn eigenlijk ook citaten. Verhalen die de ronde doen, sprookjes, iets dat iemand anders meemaakte. Een citaat is kort. Een metafoor doet eigenlijk hetzelfde en is een iets langer verhaal. In een metafoor zit ook een boodschap verstopt. Subtiel, niet dwingend. Het verhaal geeft de luisteraar de keus om er wel of niet ies mee te doen. Om er wel of niet over na te denken.

Citaten gebruikt iedereen vaak, ook in hypnoses. Sommige citaten en gezegdes zijn heel waardevol, die spreken de verbeeldingskracht en het creatieve vermogen van mensen aan. Andere citaten en gezegdes zijn denigrerend en belemmerend. “Kinderen die vragen worden overgeslagen”. Bekend? Tegen de tijd dat je volwassen bent, kost het je duizenden euros aan therapie om te leren dat je best iets mag vragen. Of dat nu een vraag naar informatie is of een vraag naar iets voor jezelf. Bijvoorbeeld: “Help me?”

Ik ben al een tijdje van plan om citaten te verzamelen die aangeven dat we eigenlijk niet rijk mogen zijn:

Geld stinkt.

Geld maakt niet gelukkig.

Als je voor een dubbeltje geboren bent word je nooit een kwartje.

Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd.

Goedkoop is duurkoop.

Geld dat stom is, maakt recht wat krom is.

Heb je ook nog van die belemmerende gezegdes? Hoeft niet over geld te gaan.

In het NLP Miltonmodel, tijdens hypnoses, wordt dit taalpatroon met opzet gebruikt. Doen alsof je weet wat een andere persoon innerlijk ervaart (denkt), kan een effectief instrument zijn om je geloofwaardigheid als hypnotiseur te versterken, zolang je maar gebruik maakt van gegeneraliseerde taalpatronen.

Als je woordgebruik te specifiek is, loop je het risico iets te zeggen wat in strijd is met de ervaring van de luisteraar en dan verlies je het rapport.

• “Je vraagt je misschien af wat ik nu zal gaan zeggen.”
• “Je bent nieuwsgierig naar hypnose.”
• “Je zult het wel heerlijk vinden om zo te ontspannen.”

Zinnen die beginnen met:

• “Je zult wel …”,
• “Je denkt vast …”,
• “Ik dacht dat je wel zou zeggen/denken/doen …”,
• “Je wilt vast …”

zijn meestal vormen van gedachtelezen.

Haha, als NLP-ers steggelen, vragen ze elkaar meestal dringend om te stoppen met gedachtelezen. Het is één van de lastigste sociale competenties om af te leren. Wij hebben bijna allemaal geleerd dat het heel aardig is om te begrijpen/in te voelen wat die ander wil en denkt.

Hoeveel Metamodelovertredingen in de laatste drie zinnen? Maar het leest lekker weg toch?

Hoe het grammaticaal precies in elkaar zit is leuk voor taalkundige fanaten. In NLP land zeggen we gewoon: “Je kan het niet in een kruiwagen leggen.” Een stoel, een knikker of de tafel kan je oppakken en in een kruiwagen leggen; de uitweg, nieuwsgierigheid, hypnose, lessen, liefde, beslissing niet. Ze worden gebruikt als zelfstandig naamwoord, maar geven eigenlijk een handeling of proces aan.

Bij gebruik van een nominalisatie wordt veel informatie weggelaten. Als ik zeg dat Elly veel kennis heeft, heb ik niet gezegd wat ze precies weet en hoe ze dat weet. Als je nominalisaties gebruikt dan zit er geen actie meer in een zin en heeft geen onderwerp meer. Hierdoor is wat je zegt heel onpersoonlijk.

Een voorbeeld. “De beslissing is genomen” is een nominalisatie. Deze zin heeft geen onderwerp. Als je de nominalisatie verwijdert en een onderwerp gebruikt, krijg je: “Ik heb besloten.”

Nominalisaties zijn heel effectief bij het induceren van hypnose, omdat ze de spreker de kans geven vaag te blijven en de luisteraar aanzetten in zijn/haar ervaring te zoeken naar de geschiktste betekenis. Milton Ericksons hypnoses zitten er vol mee. In het voorbeeld hieronder zijn de nominalisaties schuin gedrukt.

“Ik weet dat je in je leven een bepaald probleem hebt dat je op een bevredigende manier wilt oplossen en ik weet niet helemaal zeker welke persoonlijke hulpmiddelen je het effectiefst zou vinden om dit probleem op te lossen, maar ik weet wel dat je onbewuste beter dan jij in staat is om in je ervaringen naar precies dat hulpmiddel te zoeken.”

In dit fragment wordt niets concreets gezegd, maar als zo’n soort uitspraak wordt gedaan tegenover een cliënt die is gekomen om een probleem op te lossen, zal deze concrete persoonlijke betekenis geven aan de gebruikte nominalisaties. Door nominalisaties te gebruiken kan je als hypnotiseur zinvolle instructies geven zonder het gevaar iets te zeggen wat de innerlijke ervaring van de luisteraar tegenwerkt.

Omdat nominalisaties te weinig informatie bevatten worden ze in het NLP Metamodel juist uitgevraagd.

Deze site op de 1e en 2e plaats. Van de 436.000 hits. Wikipedia volgt.

Net zo mooi als > 100.00 gelezen pagina’s!

Today is the day!

Dubbelzinnigheid of ambiguïteit treedt op als een zin, uitdrukking of woord meer dan één mogelijke betekenis heeft. Ambiguïteit is een belangrijk hulpmiddel dat kan leiden tot een lichte verwarring en desoriëntatie, die nuttig is om een veranderde bewustzijnstoestand tot stand te brengen. In een normaal gesprek worden ondubbelzinnige uitspraken zeer op prijs gesteld; in hypnose volgens Milton Erickson geldt vaak het tegenovergestelde.

Een dubbelzinnigheid maakt het voor de luisteraar mogelijk een bericht innerlijk op meer dan één manier te verwerken. Dit betekent dat de luisteraar actief bijdraagt aan het toekennen van betekenis aan de boodschap, waardoor de kans dat de inhoud voor hem of haar relevant is, toeneemt. Daarnaast is het waarschijnlijk dat een of meer andere betekenissen op onbewust niveau aanwezig zal/zullen blijven. De taalpatronen nominalisatie, ongespecificeerde werkwoorden, ongespecificeerde referentie en deletie dragen allemaal bij tot de dubbelzinnigheid van de boodschap. Deze taalpatronen komen aan de orde bij de beschrijving van het Meta Model.

Fonetische dubbelzinnigheid

Woorden die hetzelfde klinken maar een verschillende betekenis hebben, veroorzaken fonetische dubbelzinnigheid: Schots/schots; want/wand; leiden/lijden; gelag/gelach enz.

Er zijn zelfs woorden die hetzelfde uitgesproken en gespeld worden, maar toch verschillende betekenissen hebben: bank, kapel, slot, dicht, arm, rijk… Denk ook aan woorden als ‘wegen’ of ‘balen’, die enerzijds een werkwoordsvorm zijn, maar ook het meervoud van een zelfstandig naamwoord.

Een andere vorm van fonetische dubbelzinnigheid zien we bij woorden die kunnen worden gebruikt als actief werkwoord: “Ik duw tegen de deur”, of als genominaliseerd werkwoord: “Geef me een duw”.

Woorden met fonetische ambiguïteit kunnen analoog gemarkeerd en met andere woorden gecombineerd worden om een boodschap in de boodschap te vormen.

De verzameling dubbelzinnige woorden Voor NLP-ers: 451 dubbelzinnigheden blijft groeien.

Je kunt bijvoorbeeld harder praten als je de opdracht geeft, voor en na de opdracht even pauzeren, je intonatie veranderen, een handgebaar maken of je wenkbrauwen optrekken. Elke gedraging die voor de ander waarneembaar is, kan worden gebruikt om speciale aandacht voor een opdracht te vragen. De andere persoon hoeft je markering niet bewust op te merken; sterker nog, hij/zij zal vaak beter reageren als de markering wel waargenomen maar niet bewust herkend wordt.

Als ik tegen iemand zeg dat hij z’n ogen even dicht mag doen om te ontspannen en ik maak een handgebaar naar beneden, dan is hij eerder geneigd z’n ogen dicht te doen dan wanneer ik tegelijkertijd een handgebaar naar boven maak.

Natuurlijk wil ik met je praten!

Door op Analoge markeringen te letten kom je ook achter incongruenties (er klopt iets niet).

• Iemand die zegt dat hij zo gelukkig is en tegelijkertijd nee schudt met zijn hoofd.
• Iemand die tegen je zegt: “Zeg maar wat je zeggen wilt” en dan een stopgebaar met zijn hand maakt.
• Of je partner die zegt, ja ik luister wel, terwijl hij de krant zit te lezen.